Besin Zehirlenmesi Nasıl Olur? Nelere Dikkat Etmeliyiz.

Besinlerin uygun ortamlarda saklanmaması, yeterli derecede pişirilmemesi ve hazırlanmaları

sırasında hijyen kurallarına uyulmaması, besin zehirlenmelerine yol açıyor. Çok şiddetli

enfeksiyonlarda bağırsak delinmesine kadar gidebilecek komplikasyonlar gelişebilir.

 

Besin zehirlenmesi nasıl olur?

Besin zehirlenmesi bakteri, virus veya kimyasal toksinlerle kontamine olmuş veya temas

etmiş besinlerin alınması ile gerçekleşen, kusma, ishal karın ağrısı ateş gibi belirtilerle

seyreden hastalığa denir.

 

Besin zehirlenmesine neden olan nedir?

Besinler, temiz koşullarda ve uygun ortamlarda saklanmamaları, hazırlanmaları sırasında

kişilerin ellerindeki mikropların bulaşması, yeterli derecede ısı ile pişirilmemeleri veya servis

sırasındaki koşulların temiz olmamasından dolayı, mikroorganizmalar tarafından kontamine

olurlar (kirlenirler). Bu durumda tüketilen besinlerin içindeki mikroorganizmalar veya bazı

besinlerdeki kimyasal toksinler, sindirim sisteminde çeşitli yollarla hasara yol açarak

zehirlenmeyi oluştururlar.

 

Hangi besinler zehirlenmeye daha çok neden olur?

Hemen hemen temiz koşullarda bulunmayan her besin zehirlenmeye neden olabilir.

Ancak en sık zehirlenme salata, et, yumurta, kümes hayvanları, süt ürünleri ve

kontamine su ile olur.

 

Besin zehirlenmesi nasıl belirtiler gösterir?

Bulantı, kusma, ateş, karın ağrısı ve ishal görülen belirtilerdir. Nadiren de olsa,

sindirim sistemi belirtileri olmaksızın felç, hafıza kaybı, baş ağrısı, hepatit,

menenjit ve düşük görülebilir.

 

Besin zehirlenmesinde ilk olarak yapılacaklar nelerdir?

Yukarıda saydığımız sindirim sistemi belirtileri olan hastalar öncelikle etraflarındaki

kişilere de hastalığı bulaştırmamak için tuvalet ve el temizliklerine çok dikkat

etmelidirler çünkü bu mikroorganizmaların çoğu dışkı yoluyla yayılabilir. Belirtiler

görüldüğünde, bol sıvı ve su içilmelidir. Besin zehirlenmesi genellikle 2-3 gün

içinde kendiliğinden düzelebilen bir durumdur. 2-3 gün içinde düzelme belirtisi

yok ise mutlaka doktora başvurulmalı, doktora başvurmadan herhangi bir

ilaç alınmamalıdır.

 

Besin zehirlenmesinin doğurabileceği sonuçlar nelerdir?

Kusma ve ishal gibi sindirim sistemi belirtileri dışında, sinir sistemini de etkileyen

besin zehirlenmesi türleri az da olsa vardır. Ayrıca Hepatit ve Üre’ye neden olabilen

mikroorganizmalar bulunmaktadır. Bazen ishal, dizanteri şeklinde yani kanlı ve

mukuslu olabilir. Çok şiddetli enfeksiyonlarda bağırsak delinmesine kadar

gidebilecek komplikasyonlar gelişebilir.

 

Besin zehirlenmesinden korunmak için nelere dikkat etmek gerekir?

Yiyecek alırken;

a. Donmuş bile olsa pişmemiş besin ile yan yana olan pişmiş besinleri tüketmeyin.

b. Hasarlı hiç bir konserve besini almayın.

c. Buzdolabında olmayan hiçbir kırmızı ve beyaz eti almayın.

 

Saklama;

• Et ve balıkların diğer besinlerle temasını plastik kap veya ambalaj kullanarak önleyin.

• Bozulabilecek besinlerin alındıktan sonra 1 saat içinde tekrar buzdolabına konması gerekir.

• Buzdolabı içi 0-4 derece, buzluk ise -18 derecede tutulmalıdır.

• Beyaz ve kırmızı etler, 48 saat içinde pişirilmeyecek ise dondurulmalıdır.

• Balıklar 48 saat buzdolabında saklanabilir.

• Yumurtaları buzdolabının kapağında (yeterli soğukluk olmayabilir) saklamayın.

• Pişirilmiş yiyecekleri 2 saat içinde buzdolabına koyun.

• Yemekleri ikinci kez yerken 74 derecede az ısıtın.

 

Yemek Hazırlama;

• Yemek hazırlamadan önce ve çiğ et, balık ve yumurta elledikten sonra mutlaka

  ellerinizi sabunla yıkayın.

• Donmuş et veya balıkları oda sıcaklığı yerine buzdolabında veya mikrodalgada

  çözün. Marine işlemini de oda sıcaklığı yerine buzdolabında yapın.

• Çiğ et, balık ve yumurta ile temas eden mutfak gereçleri mutlaka çok

  iyi yıkanmalıdır.

• Pişmiş ve pişmemiş yiyeceklerin birbirine temasını önleyin.

• Taze sebze ve meyveyi çok iyi yıkayın.

• Pişmemiş yumurta ile yiyecek hazırlamayın.

 

Pişirme;

• Mümkünse et termometresi kullanın, dana ve kuzu etini 63 derece,

  beyaz eti ise 77-82 derece iç sıcaklıkta pişirin.

• Yumurtaları sarısı katılaşana kadar pişirin.

 

Servis;

• Gıdaları oda sıcaklığında 2 saatten fazla, oda sıcaklığı 32 dereceden

  yüksek ise 1 saatten fazla bırakmayın.

• Dışarıda yemek yerken yapılabilecek tek şey güvendiğiniz ve bildiğiniz

  restoranlara gitmektir.

 

Besin zehirlenmesinde nasıl bir tedavi uygulanır?

Besin zehirlenmesi belirtileri çoğunlukla 2-3 gün içinde kendiliğinden geriler

ve herhangi bir tedavi gerektirmez. Bu süre içinde bol miktarda su ve yağsız

sıvı alınması, ishal ve kusma ile kaybedilen sıvının yerine konması için

gereklidir. Kusma var ise bulantı önleyici ilaçlar kullanılabilir. Ancak çok

şiddetli kusma ve çok fazla sıvı kaybı yapacak ishal varsa veya belirtilerde

2-3 gün içinde gerileme olmuyor ise doktora başvurmalıdır. O zaman destekleyici

damardan sıvı tedavisi, zehirlenmenin nedeninin araştırılması ve gerekirse

antibiyotik tedavisi gündeme gelebilir.

 

Halk arasında bilinen yanlış tedavi yöntemleri var mı, neler,

yapılmaması gerekenler neler?

Bu konuda yapılan en sık hatalardan birisi ishali kesici ilaçların kullanılmasıdır.

Bu durumda mikroorganizma veya toksinin bağırsaktan atılması gecikeceği

için hastalığın hem seyri uzayabilir hem de şiddeti artabilir.

 

İkinci sık görülen yanlış davranış ise hemen antibiyotik kullanılmasıdır. Bu yanlışlık 

ise çok ciddi böbrek yetmezliğine kadar gidebilecek komplikasyonların gelişmesinden,

antibiyotiğe bağlı olabilecek bağırsak problemlerine kadar birçok ilave soruna yol açabilir.